Fréttir | 25.09.2008

Á sjó með Málmey

Á sjó með Málmey

 

     Mánudaginn 11. ágúst kl 18:30 var látið úr höfn frá Sauðárkróki í  sjöundu veiðiferð ársins. Athygli vakti að brottför var boðuð á hálfa tímanum en það er nánast algjör undantekning.  Brottför er yfirleitt sett á heilum tíma enda halda sjómenn að það boði illt að láta úr höfn á hálfa tímanum.

    Siglt sem leið liggur út fjörðinn og trollinu kastað á Skagagrunni eftir þriggja tíma stím.  Líkt og venjulega vorum við að sækjast eftir ýsu og undanfarin ár hefur ýsuveiði aukist fyrir Norðurlandi.  Oft er gott að byrja á Skagagrunni svona á meðan verið er að ákveða hvort fara eigi vestur fyrir eða austur fyrir land.  að þessu sinni lá leið okkar fljótlega á vestfjarðamið.  Þar er afli fjölbreyttari og fiskar félagslyndari en á Skagagrunni.  Dæmigerður afli á grunnslóð á vestfjarðamiðum samanstendur af ýsu, ufsa, karfa, skarkola, sólkola, steinbít, hlýra, og sandkola að ekki sé talað um þorskinn.  Þó þorskur sé talinn æðstur þorskfiska og verðmætasta afurð íslandsmiða, virðist hann blanda geði við alla hina fiskana í sjónum og unir sér vel með hinum óæðri fiskum.  Þessi alþýðlegheit þorsksins gera það hins vegar að verkum að erfitt er að veiða fyrrnefndu tegundirnar án þess að þorskurinn slæðist með.

    Hafrannsóknarstofnun hefur komist að þeirri niðurstöðu að ekki megi veiða nema tiltekið magn af þorski einsog af öðrum tegundum.  Þeir virðast ekki gera ráð fyrir því að fiskarnir blandist saman í sjónum heldur trúa því að hver tegund lifi sínu lífi í afmörkuðum ættbálkum á ákveðnum svæðum á sjávarbotni.

    Frystitogararnir reyna einsog hægt er, að komast hjá því að fá þorsk vegna þess að öðrum skipum er ætlað að færa hann ferskan í land til vinnslu þar.   Þess vegna er sótt í aðrar tegundir og sé þorskur blandaður í þann afla verða skipin frá að hverfa.  Þetta getur endað með því að skipin hörfa á veiðisvæði þar sem finna má svokallaðan örvæntingarfisk, gulllax, smákarfa, löngu, lýsu og fleiri tegundir sem framkalla hroll og andvökunætur hjá öllum almennilegum frystitogarajöxlum.

   Við vorum rétt komnir á Halann og byrjaðir að reyna að sortéra ýsuna frá þorskinum þegar togspilið stjórnborðsmegin gaf upp öndina og ekki um neitt að velja nema koma sér í land.  Fimm dagar búnir af túrnum og stórbilun í togspili.  Þetta hafðist af því að fara út á hálfa tímanum.  Stefnan tekin suður og siglt til Hafnarfjarðar þar sem viðgerð átti að fara fram.

    Áhöfnin fór svo með rútu norður eftir að hafa komist við illan leik af hafnarsvæðinu sem er afgirt með rammgerðri stálgirðingu og læstum hliðum.  Þarna fer enginn út eða inn nema með sérstökum lykilkortum og hafi ekki í hyggju að fremja alþjóðleg hryðjuverk gegn bandaríkjamönnum.  Þessar takmarkanir á ferðafrelsi voru settar eftir 11.09. 2001 í öllum höfnum sem flytja mega varning frá landinu til USA.

  Við tók fimm daga stopp á meðan pantað var nýtt innvols í togspilið frá Noregi.  Þegar allt var komið í samt lag var látið úr höfn að nýju að þessu sinni á heila tímanum.  Veiðar gengu vel og sæmilega tókst að sneiða hjá þorskinum.  Þann 31. ágúst var skipið kallað inn til löndunar til að koma aflanum á kvótaárið sem var að líða.  Nýtt kvótaár hefst 1. september.  Komum til heimahafnar á Sauðárkróki að morgni,  fórum út að kveldi sama dags aftur og hófum leikinn að nýju, finna ýsu og ufsa og alla hina fiskana, án þess að veiða þorsk með.

    Í þessari veiðiferð var með okkur eftirlitsmaður frá Fiskistofu.  Þetta er nokkuð reglubundið eftirlit, svona einu sinni á ári til að hnykkja á þeim ýmsu reglum, boðum og bönnum sem í gildi eru varðandi veiðar og vinnslu á þessum skipum.  Eftirlitsmönnum þessum er fátt óviðkomandi, allt frá hárnetum og handþvotti til hinna alvarlegustu glæpa einsog að henda fiski sem búið er að veiða, í sjóinn aftur.  Hér er semsagt ekki hægt að veiða og sleppa einsog  laxveiðimenn gera svo mikið af, að eigin sögn.  Verði fiskur fyrir þeirri ógæfu að lenda í botnvörpunni eru dagar hans taldir.  Sé hann svo lítils metinn að hann teljist ekki ætur og þarafleiðandi verðlaus, er honum umsvifalaust hent fyrir borð aftur þegar eftirlitsmaðurinn sér ekki til

    Á frystitogurunum er raunar allur afli samviskusamlega hirtur sem mögleiki er að koma í verð.  Sædjöflar og blágómur er nánast það eina sem fer í sjóinn aftur.

   Eftirlitsmaðurinn frá Fiskistofu þarf varla að hafa afskipti af nokkrum manni hér um borð vegna gruns um ólöglegt athæfi enda eru reglur settar af illri nauðsyn og eigi vinnslan um borð að ganga vel og skila góðum afurðum, verða menn af fara eftir settum reglum.  Ein er sú regla í gildi að  ekki megi fara á salerni í þeim fötum sem menn klæðast við vinnu á vinnsluþilfari.  Eitthvað eru skiptar skoðanir um hve miklu þurfi að afklæðast til að vera löglegur og fyrir nokkru var vísa gerð af þessu tilefni:

 

Reglur góðar gilda um sinn

gefur á að líta,

á klósett fari allir inn

allsberir að skíta.

 

   Við undum okkur ágætlega á vestfjarðamiðunum meginhlutann af túrnum og fengum ágætis kropp öðru hvoru,  en forðuðumst einsog heitan eldinn að toga þar sem minnstu líkur voru á að þorskur héldi sig.   Halamiðin eru víðfræg fyrir góðan afla fyrr og síðar en þar getum við lítið verið vegna þess að að þorskur er oft uppistaðan í aflanum þar.

    Á þessu svæði eru vetrarveðrin viðsjárverð og þarna hafa orðið einhver mestu sjóslys í togarasögunni.  Í febrúar 1925, Halaveðrinu mikla, fórust þarna tveir togarar, Leifur heppni og breskur togari, Fieldmarshall Robertson.  Talið var að ísing hafi hlaðist á skipin og það ásamt mjög slæmu veðri verið orsök þess að þau týndust með manni og mús  Fleiri skip voru hætt komin og björguðust naumlega.  Þarna fórust 68 sjómenn og yfir 100 börn urðu föðurlaus.     Þann 8. febrúar 1959 fórst togarinn Júlí frá Hafnarfirði við Nýfundnaland með 30 manna áhöfn og 4. febrúar 1968, urðu svo mikilir skipsskaðar á vestfjörðum þegar breski togarinn Ross Cleveland og Heiðrún II frá Bolungarvík fórust í Ísafjarðardjúpi.  Nokkrum dögum áður hafði breski togarinn Kingston Peridot farist út af Öxarfirði.  Með þessum þremur skipum fórust um 50 manns þar af 6 íslendingar sem voru á Heiðrúnu.

    Sagt var að í upphafi togaraaldar, svona á fyrstu áratugum 20 aldar, hafi það verið trú sjómanna að togararnir gætu ekki sokkið.  Þetta væru svo stór og traust skip sem ekkert gæti grandað.  Þessi skoðun átti heldur betur eftir að breytast og eftir fyrrgreinda atburði breyttist viðhorf manna mikið og skipin fóru að leita vars í slæmum veðrum í meira mæli en áður.

   Eftir að skuttogararnir komu til sögunnar má segja að öryggi sjómanna hafi aukist mikið enda vörðu þeir sig mun betur í slæmum veðrum en gömlu síðutogararnir.  Þá hefur fræðsla um öryggismál verið aukin stórlega.  Frá árinu 1970 hafa einungis tveir skuttogarar farist á úti á rúmsjó.  Mannbjörg varð í bæði skiptin.

   En veiðiferð okkar Málmeyjarmanna lauk áfallalaust einsog venjulega og var skipið bundið við bryggju þann 24 september en þá voru liðnir 44 dagar frá því landfestum var fyrst sleppt þann 11. ágúst kl. 18:30.

 

   Gústi Mar.